Wat betekent Christopher Nolans The Odyssey voor de kunstmarkt?

In een tijd waarin kunstmatige intelligentie en digitalisering een steeds grotere rol spelen, lijkt de belangstelling voor tastbare objecten met geschiedenis en culturele betekenis toe te nemen. Verzamelen draait daarbij niet alleen om bezit, maar ook om identiteit, kennis en verbondenheid met een bredere culturele traditie. Uit het Art Basel & UBS Survey of Global Collecting 2025 blijkt dat deze motieven vooral onder jongere verzamelaars een steeds belangrijkere rol spelen.

Op de kunstmarkt vertalen deze motieven zich in het koopgedrag. Volgens het China Art Market Report 2026 groeide de markt voor traditionele kunst in Hongkong in één jaar tijd met ruim 30%, van ongeveer €360 miljoen naar €475 miljoen. Moderne en hedendaagse kunst verloor in dezelfde periode juist ruim 30% en daalde van circa €505 miljoen naar €340 miljoen.

Opvallend is ook dat de samenstelling van het koperspubliek verandert. Recente marktanalyses wijzen op een groeiende rol van Millennials en Gen Z binnen traditionele kunstcategorieën. Hun bestedingen in deze categorieën zijn de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen.

Tegen die achtergrond is het succes van Christopher Nolans verfilming van de Odyssee interessant. De verhalen van Homerus hebben immers niet alleen de literatuur beïnvloed, maar ook een indrukwekkend spoor nagelaten in de beeldende kunst. Al in de oudheid verschenen scènes uit de omzwervingen van Odysseus op Griekse vazen. Romeinen vereeuwigden zijn avonturen in mozaïeken, fresco’s en reliëfs. Tijdens de renaissance en het neoclassicisme keerden kunstenaars telkens terug naar dezelfde mythologische bron.

In de negentiende eeuw beleefde de klassieke oudheid zelfs een nieuwe bloeiperiode. Kunstenaars als John William Waterhouse, Herbert Draper en Arnold Böcklin putten rijkelijk uit Homerus en de Griekse mythologie. Opvallend daarbij is dat niet alleen Odysseus centraal staat. Ook Circe, Penelope, de Sirenen en de Cycloop bleken een onuitputtelijke bron van inspiratie.

De invloed van de klassieke oudheid beperkte zich bovendien niet tot kunstenaars. Vanaf de zeventiende eeuw trokken welgestelde Europese reizigers naar Italië om Rome, Pompeï en andere overblijfselen van de antieke wereld met eigen ogen te zien. De zogenoemde Grand Tour gold als een essentieel onderdeel van de culturele vorming. Reizigers keerden terug met prenten, cameeën, bronzen beeldjes, gipsafgietsels en andere objecten die herinnerden aan de wereld van de oudheid. Veel daarvan vormen nog altijd een herkenbare verzamelcategorie.

Op een moment waarop verzamelaars opnieuw interesse tonen in objecten met geschiedenis, vakmanschap, culturele context en tastbaarheid, staat ook een van de invloedrijkste verhalen uit de klassieke traditie weer volop in de schijnwerpers.

Dat roept een interessante vraag op. Als verzamelaars steeds vaker op zoek zijn naar objecten met een rijk verhaal en een lange culturele traditie, krijgt de klassieke oudheid dan opnieuw een groter publiek? En geldt dat straks ook voor de kunst en verzamelobjecten die hun oorsprong vinden in de wereld van Odysseus? De geschiedenis leert in ieder geval dat de reis van Odysseus zelden bij Homerus eindigt.

Bronnen
– ArtTactic / Mishcon de Reya, China Art Market Report 2026
– The Art Newspaper, Asian antiquities are gaining a younger following – will it last?
– Art Basel & UBS, Survey of Global Collecting 2025
– Art Basel, Seven takeaways from the 2025 Survey of Global Collecting